Słownik pojęć

2-Arachidonyloglicerol (2-AG) 

2-AG (2-arachidonoylglycerol) to naturalnie występujący w organizmie związek endogenny, zaliczany do endokannabinoidów, czyli substancji produkowanych przez nasz własny organizm, które oddziałują na układ endokannabinoidowy. Układ ten odgrywa istotną rolę w utrzymaniu równowagi wielu procesów fizjologicznych, takich jak regulacja nastroju, percepcja bólu, apetyt czy odpowiedzi immunologiczne. 

2-AG jest jednym z najważniejszych endokannabinoidów w ludzkim ciele i występuje w stosunkowo wysokich stężeniach, szczególnie w ośrodkowym układzie nerwowym. 

Anandamid (ANA) 

Anandamid (ANA) to jeden z najważniejszych endokannabinoidów, czyli naturalnych związków wytwarzanych przez organizm człowieka. Jego pełna nazwa chemiczna to N-arachidonyloetanoloamina (AEA) – oba określenia odnoszą się do tej samej substancji i są stosowane zamiennie w literaturze medycznej. 

Anandamid oddziałuje z receptorami układu endokannabinoidowego, przede wszystkim CB1 i CB2, a także z innymi kanałami biorącymi udział w regulacji nastroju, odczuwania bólu, reakcji stresowych i napięcia emocjonalnego. Dzięki temu pełni istotną rolę w utrzymaniu równowagi psychofizycznej organizmu. 

Dronabinol 

Dronabinol to lek wydawany na receptę, zawierający syntetyczną (wytwarzaną laboratoryjnie) postać tetrahydrokannabinolu (THC) – jednego z głównych kannabinoidów występujących naturalnie w konopiach. 

W przeciwieństwie do preparatów konopi medycznych, które zawierają wiele różnych kannabinoidów i terpenów, dronabinol jest pojedynczym, syntetycznym związkiem chemicznym. 

Do czego stosuje się dronabinol? 

W praktyce klinicznej dronabinol bywa stosowany w ściśle określonych wskazaniach, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz charakterystyką produktu leczniczego. W Polsce jego zastosowanie jest ograniczone i podlega szczególnym regulacjom, a decyzja o ewentualnym przepisaniu leku zawsze należy do lekarza, który: 

  • ocenia wskazania medyczne, 
  • bierze pod uwagę inne dostępne metody leczenia, 
  • działa zgodnie z aktualnymi wytycznymi i prawem. 

Efekt otoczenia

Efekt otoczenia (ang. entourage effect) to pojęcie opisujące zjawisko, w którym różne związki naturalnie występujące w konopiach medycznych, takie jak kannabinoidy, terpeny i flawonoidy, działają wspólnie, wzajemnie wpływając na swoje właściwości. 

Zgodnie z tą koncepcją połączenie wielu składników rośliny może prowadzić do innego, często bardziej zrównoważonego działania niż zastosowanie pojedynczego, izolowanego związku. 

Efekt otoczenia jest jednym z powodów, dla których w terapii konopnej zwraca się uwagę nie tylko na zawartość THC lub CBD, ale również na pełny profil preparatu, w tym obecność innych kannabinoidów i terpenów. 

Ekstrakcja alkoholem 

Ekstrakcja alkoholem to jedna z metod pozyskiwania substancji czynnych z roślin, polegająca na wykorzystaniu alkoholu jako rozpuszczalnika. W kontekście konopi medycznych metoda ta może być stosowana do wyodrębniania określonych związków roślinnych w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. 

Proces ekstrakcji ma na celu oddzielenie pożądanych składników od materiału roślinnego, tak aby możliwe było ich dalsze wykorzystanie w produktach przeznaczonych do zastosowań medycznych. Sam sposób ekstrakcji jest elementem technologii wytwarzania i nie stanowi części terapii prowadzonej bezpośrednio z udziałem pacjenta. 

Ekstrakt z konopi medycznych 

Ekstrakt z konopi medycznych to skoncentrowana forma substancji czynnych pozyskiwanych z roślin konopi, przede wszystkim kannabinoidów i terpenów. Ekstrakty są wykorzystywane w produkcji leków i preparatów stosowanych w terapii konopnej, zawsze w formach o kontrolowanym składzie i dawkowaniu. 

W warunkach klinicznych ekstrakty z konopi medycznych są przygotowywane zgodnie z rygorystycznymi standardami jakości i bezpieczeństwa oraz wydawane wyłącznie na podstawie recepty. 

Kannabidiol (CBD)

CBD (kannabidiol) to naturalny związek chemiczny należący do grupy kannabinoidów, występujący w roślinie konopi. CBD nie wywołuje efektu odurzenia i nie powoduje zmian świadomości. 

Kannabidiol jest obecny zarówno w: 

  • produktach ogólnodostępnych o charakterze wellness, 
  • jak i w preparatach stosowanych w terapii konopnej, które podlegają odrębnym regulacjom i są ordynowane przez lekarza. 


CBD oddziałuje na organizm poprzez układ endokannabinoidowy oraz inne układy receptorowe, które biorą udział w regulacji m.in. snu, nastroju, reakcji stresowych i odczuwania dyskomfortu. 

W Centrum Medycznym Curaleaf możliwe jest zastosowanie CBD o jakości farmaceutycznej, dobieranej indywidualnie do potrzeb pacjenta w ramach legalnej terapii konopnej. 

Kannabigerol (CBG) 

Kannabigerol (CBG) to jeden z kannabinoidów występujących w roślinie konopi. Często określany jest mianem „kannabinoidu macierzystego”, ponieważ stanowi prekursor dla innych, lepiej poznanych związków, takich jak CBD (kannabidiol) oraz THC (tetrahydrokannabinol). 

W miarę dojrzewania rośliny CBG jest naturalnie przekształcany w inne kannabinoidy, dlatego w większości odmian konopi występuje on w stosunkowo niewielkich ilościach. 

CBG nie wywołuje efektu odurzenia. Z tego powodu jest uznawany za obiecujący składnik badań nad konopiami medycznymi, szczególnie w kontekście terapii wymagających wielokierunkowego oddziaływania na organizm. 

Decyzja o ewentualnym uwzględnieniu preparatów zawierających CBG zawsze należy do lekarza i jest podejmowana indywidualnie podczas konsultacji w prywatnej przychodni. 

Kannabinoidy

Kannabinoidy to grupa związków chemicznych, które oddziałują z układem endokannabinoidowym w organizmie człowieka. Występują one zarówno naturalnie w organizmie (endokannabinoidy), jak i w konopiach medycznych, a także mogą być wytwarzane syntetycznie. 

Ich główną cechą jest zdolność do oddziaływania z receptorami kannabinoidowymi (CB1 i CB2), co wpływa na regulację wielu procesów fizjologicznych, takich jak odczuwanie bólu, nastrój, sen, apetyt czy reakcje stresowe. 

Kwiat konopi 

Kwiat konopi to wysuszona część żeńskiej rośliny konopi medycznych, która zawiera naturalnie występujące kannabinoidy, terpeny oraz inne związki roślinne. Jest to jedna z form preparatów wykorzystywanych w terapii konopnej prowadzonej w warunkach medycznych. 

W praktyce klinicznej kwiat konopi jest surowcem farmaceutycznym, którego skład, jakość i pochodzenie podlegają kontroli. Jego zastosowanie odbywa się wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza, w ramach indywidualnie dobranej terapii. 

Lek kontrolowany 

Lek kontrolowany to produkt leczniczy, którego obrót, przepisywanie, przechowywanie oraz stosowanie podlegają szczególnym regulacjom prawnym ze względu na jego działanie, potencjalne ryzyko nadużyć lub wpływ na organizm. 

W polskim systemie prawnym leki kontrolowane są objęte dodatkowymi zasadami nadzoru, a ich stosowanie odbywa się wyłącznie zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz pod kontrolą lekarza. 

W Polsce konopie medyczne są klasyfikowane jako substancje podlegające szczególnej kontroli prawnej. Oznacza to, że: 

    • ich zastosowanie możliwe jest wyłącznie w celach medycznych, 
    • leczenie odbywa się na podstawie decyzji lekarza, 
    • terapia prowadzona jest w ściśle określonych ramach prawnych. 

    Odmiana hybrydowa

    Hybryda konopi to roślina powstała w wyniku krzyżowania różnych odmian (kultywarów) konopi. Tradycyjnie hybrydy opisywano jako połączenie cech konopi typu indica i sativa, jednak wieloletnia, selektywna hodowla sprawiła, że większość współczesnych roślin pochodzi z wielu linii genetycznych jednocześnie. 

    Hodowcy tworzą hybrydy, aby uzyskać konkretne cechy, takie jak: 

    • określony poziom kannabinoidów (np. THC lub CBD), 
    • charakterystyczny profil terpenowy,
    • przewidywalne cechy wzrostu rośliny. 


        Obecnie znaczna część preparatów konopi medycznych opiera się na odmianach hybrydowych, co daje lekarzom i pacjentom szeroki wybór dostępnych opcji terapeutycznych. 

        Odmiana uprawna

        Odmiana uprawna, nazywana również kultywarem (od ang. cultivated variety), to roślina, która została celowo wyhodowana przez człowieka w celu utrwalenia określonych cech, takich jak profil chemiczny, wygląd, tempo wzrostu czy odporność. 

        W kontekście konopi medycznych kultywary są rozwijane tak, aby uzyskiwać określone proporcje kannabinoidów (np. THC i CBD) oraz charakterystyczne profile terpenowe. Ma to znaczenie przy klasyfikacji surowca i jego zastosowaniu w medycynie. 

        Choć w języku potocznym często używa się określenia „odmiana” lub zapożyczeń z języka angielskiego, w środowisku medycznym i naukowym termin „kultywar” jest precyzyjniejszy. Odnosi się on do stabilnych cech rośliny, które są istotne z punktu widzenia jakości i powtarzalności surowca. 

        Olej nośnikowy 

        Olej nośnikowy to substancja tłuszczowa wykorzystywana jako baza do przenoszenia i rozpuszczania składników aktywnych, takich jak kannabinoidy, w preparatach stosowanych w terapii konopnej. Jego główną funkcją jest umożliwienie stabilnego i przewidywalnego podania substancji czynnych. 

        W kontekście medycznym olej nośnikowy stanowi element formulacji preparatu, a jego dobór wpływa na sposób podania, tolerancję oraz komfort stosowania terapii. 

        Kannabinoidy są związkami rozpuszczalnymi w tłuszczach, dlatego olej nośnikowy pełni istotną rolę w ich zastosowaniu. Odpowiednio dobrany olej: 

        • umożliwia równomierne rozprowadzenie składników aktywnych, 
        • ułatwia precyzyjne dawkowanie, 
        • wspiera stabilność preparatu. 

        Preparaty doustne z konopi

        Preparaty doustne z konopi (ang. edibles) to produkty zawierające kannabinoidy, które są przyjmowane drogą pokarmową, np. w formie pastylek, kapsułek lub innych postaci doustnych. W kontekście medycznym kluczowe znaczenie ma kontrolowana dawka, skład oraz forma dopuszczona do obrotu jako produkt leczniczy. 

        W Polsce terapia konopna prowadzona jest wyłącznie w oparciu o leki i surowce farmaceutyczne wydawane na receptę – nie każdy produkt określany potocznie jako „edible” spełnia te kryteria. 

        Produkty lecznicze na bazie konopi 

        Produkty lecznicze na bazie konopi to preparaty wykorzystywane w terapii konopnej, które zawierają substancje pochodzące z konopi medycznych i są stosowane zgodnie z zasadami medycyny oraz obowiązującymi przepisami prawa. 

        Produkty te mogą różnić się składem, formą podania oraz profilem działania. Ich zastosowanie odbywa się pod nadzorem lekarza, w ramach indywidualnie dobranego planu leczenia, najczęściej po przeprowadzeniu szczegółowej konsultacji medycznej. 

        Receptory kannabinoidowe 

        Receptory kannabinoidowe to wyspecjalizowane białka obecne w organizmie człowieka, które stanowią część układu endokannabinoidowego. Ich zadaniem jest odbieranie sygnałów od endokannabinoidów, substancji naturalnie wytwarzanych przez organizm, oraz związków pochodzenia roślinnego stosowanych w terapii konopnej. 

        Receptory te uczestniczą w regulacji wielu procesów fizjologicznych, takich jak odczuwanie bólu, nastrój, reakcje stresowe, apetyt, sen oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. 

        Substancja Pomocnicza 

        Substancja pomocnicza (ang. additive) to składnik dodawany do produktu leczniczego lub wyrobu medycznego, który nie odpowiada bezpośrednio za efekt terapeutyczny, ale pełni istotną rolę technologiczną lub użytkową. W kontekście terapii konopnej substancje pomocnicze mogą wpływać m.in. na stabilność preparatu, sposób podania, trwałość lub komfort stosowania. 

        Warto podkreślić, że w medycynie substancje pomocnicze są ściśle regulowane i podlegają ocenie bezpieczeństwa, podobnie jak inne elementy stosowane w leczeniu. 

        Szerokie spektrum 

        Broad spectrum (szerokie spektrum) to określenie stosowane wobec preparatów opartych na konopiach medycznych, które zawierają więcej niż jeden związek pochodzenia roślinnego, takich jak różne kannabinoidy i terpeny, ale nie obejmują pełnego profilu substancji obecnych w roślinie. 

        Preparaty typu broad spectrum lokują się pomiędzy produktami opartymi na pojedynczym składniku a rozwiązaniami określanymi jako full spectrum. Ich skład jest standaryzowany i kontrolowany, co ma znaczenie w kontekście terapii prowadzonej w warunkach medycznych. 

        Techniki ekstrakcji konopi medycznych

        Techniki ekstrakcji to metody stosowane do pozyskiwania substancji czynnych z roślin konopi, takich jak kannabinoidy i terpeny. Proces ekstrakcji ma kluczowe znaczenie dla jakości, stabilności i składu końcowego preparatu wykorzystywanego w terapii konopnej. 

        W produkcji preparatów z konopi medycznych stosuje się wyłącznie techniki spełniające rygorystyczne normy farmaceutyczne i jakościowe. 

        Układ endokannabinoidowy (ECS) 

        Układ endokannabinoidowy (ECS) to naturalny system regulacyjny występujący w organizmie człowieka. Odpowiada za utrzymanie homeostazy, czyli wewnętrznej równowagi organizmu, wpływając m.in. na odczuwanie bólu, nastrój, sen, apetyt, reakcje stresowe oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. 

        Układ ten składa się z receptorów kannabinoidowych, endokannabinoidów (substancji produkowanych przez organizm) oraz enzymów odpowiedzialnych za ich rozkład. 

        Znaczenie ECS jest kluczowe w kontekście terapii konopnej, ponieważ to właśnie poprzez ten układ działają substancje zawarte w konopiach medycznych. 

        Zdarzenia niepożądane 

        Zdarzenia niepożądane to wszelkie niezamierzone objawy lub reakcje organizmu, które mogą pojawić się w trakcie leczenia, niezależnie od tego, czy są one bezpośrednio związane z zastosowaną terapią. W medycynie pojęcie to odnosi się do szerokiego zakresu reakcji, od łagodnych i przemijających po wymagające konsultacji lekarskiej.
        W kontekście terapii konopnej prowadzonej w warunkach medycznych zdarzenia niepożądane są znanym i monitorowanym elementem procesu leczenia, podobnie jak w przypadku innych metod terapeutycznych.