Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną układu nerwowego, która w Polsce dotyczy około 1 osoby na 600. Choroba polega na nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego, który atakuje własne struktury, prowadząc do stanu zapalnego w obrębie mózgu i/lub rdzenia kręgowego.
SM charakteryzuje się zmiennym przebiegiem oraz występowaniem objawów, które mogą nasilać się w okresach rzutów choroby lub stopniowo postępować wraz z jej rozwojem.
SM jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną ośrodkowego układu nerwowego, w której układ odpornościowy atakuje osłonki mielinowe nerwów w ośrodkowym układzie nerwowym prowadzącą do uszkodzenia mózgu i rdzenia kręgowego. Uszkodzenie mieliny prowadzi do zaburzeń przewodzenia impulsów nerwowych, co objawia się m.in. problemami z widzeniem, równowagą, koordynacją ruchową oraz przewlekłym zmęczeniem. Choroba najczęściej diagnozowana jest u młodych dorosłych i wymaga długoterminowego leczenia oraz monitorowania. Wczesne rozpoznanie stwardnienia rozsianego i odpowiednio dobrana terapia mogą znacząco spowolnić jej przebieg i poprawić jakość życia pacjenta.
W Polsce choroba dotyczy około 45–55 tysięcy osób i częściej występuje u kobiet. SM ma zróżnicowany przebieg kliniczny, obejmujący okresy rzutów i remisji lub stopniowego pogarszania funkcji neurologicznych. Leczenie obejmuje terapię modyfikującą przebieg choroby oraz leczenie objawowe.
SM charakteryzuje się zmiennym przebiegiem oraz występowaniem objawów, które mogą nasilać się w okresach rzutów choroby lub stopniowo postępować wraz z jej rozwojem. Wyróżnia się kilka postaci stwardnienia rozsianego, klasyfikowanych na podstawie przebiegu choroby:
Dokładne przyczyny stwardnienia rozsianego nie są znane. Uważa się, że choroba rozwija się w wyniku złożonej interakcji czynników genetycznych i środowiskowych.
Ryzyko zachorowania jest większe u osób:
Ze względu na brak jednoznacznej przyczyny, stwardnienie rozsiane uznaje się za chorobę wieloczynnikową.
Objawy SM są bardzo zróżnicowane i zależą od tego, które obszary układu nerwowego zostały zajęte. Do najczęstszych należą:
Objawy mogą się zmieniać w czasie, nasilać w okresach rzutów lub stopniowo postępować.
Leczenie stwardnienia rozsianego obejmuje:
Leki wpływające na przebieg SM to specjalistyczne preparaty immunomodulujące lub immunosupresyjne. Rzuty choroby zwykle leczone są krótkimi kursami kortykosteroidów.
Leczenie objawowe może obejmować terapię bólu, spastyczności, zaburzeń oddawania moczu czy problemów z poruszaniem się.
W Polsce nabiksymole (Sativex®) – lek pochodzenia konopnego w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej – są zarejestrowanym lekiem w leczeniu spastyczności związanej ze stwardnieniem rozsianym u pacjentów, u których leczenie pierwszego wyboru nie przyniosło wystarczającej poprawy.
Dodatkowo inne preparaty terapii konopnej mogą być rozważane przez lekarzy specjalistów wpisanych do rejestru specjalistów, jeśli standardowe metody leczenia objawowego nie przyniosły oczekiwanych efektów.
Rozpoznanie stwardnienia rozsianego stawiane jest przez lekarza specjalistę, najczęściej neurologa. Kluczowym badaniem diagnostycznym jest rezonans magnetyczny (MRI) mózgu i rdzenia kręgowego, który pozwala uwidocznić zmiany zapalne powstałe w wyniku działania układu odpornościowego.
Aby postawić rozpoznanie SM, konieczne jest wykazanie:
Z tego powodu proces diagnostyczny bywa długotrwały.
W procesie diagnostycznym mogą być również wykorzystane:
Aby postawić rozpoznanie SM, konieczne jest wykazanie rozsiania zmian w czasie i przestrzeni, dlatego u części pacjentów droga do diagnozy może trwać dłużej.
Terapia konopna nie leczy przyczynowo stwardnienia rozsianego ani nie spowalnia jego postępu, jednak może być stosowana u wybranych pacjentów w celu łagodzenia opornych na leczenie objawów, takich jak:
Nabiksymole (Sativex®) są refundowane w Polsce w określonych wskazaniach klinicznych. Dane z rejestrów klinicznych, w tym obserwacje pacjentów leczonych w warunkach opieki specjalistycznej, wskazują na możliwe zmiany w zakresie nasilenia bólu i jakości snu u części chorych.
Każda decyzja o zastosowaniu terapii konopnej wymaga indywidualnej oceny lekarskiej.
Jeżeli rozważasz terapię konopną jako element leczenia objawowego, możesz umówić się na konsultację stacjonarną, podczas której lekarz oceni zasadność takiego postępowania.
