Nudności i wymioty wywołane chemioterapią (Chemotherapy induced nausea and vomiting – CINV) należą do najczęstszych i najbardziej obciążających działań niepożądanych leczenia onkologicznego. U wielu pacjentów objawy te istotnie obniżają komfort życia, utrudniają przyjmowanie posiłków, prowadzą do osłabienia oraz mogą wpływać na kontynuację leczenia.
U części osób standardowe leczenie przeciwwymiotne nie przynosi wystarczającej ulgi lub jest źle tolerowane. W takich sytuacjach lekarz — po indywidualnej ocenie — może rozważyć, czy terapia konopna może stanowić element szerszego planu leczenia objawowego.
Nudności i wymioty wywołane chemioterapią to jedno z najczęstszych powikłań leczenia przeciwnowotworowego. Występują u znacznego odsetka pacjentów i mogą mieć różne nasilenie — od łagodnych do bardzo ciężkich.
Objawy mogą pojawić się:
Różnice te wynikają z rodzaju stosowanych leków, indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz wcześniejszych doświadczeń związanych z leczeniem.
Nudności i wymioty wywołane chemioterapią (CINV) należą do najczęstszych działań niepożądanych leczenia onkologicznego. Mimo stosowania nowoczesnych leków przeciwwymiotnych, u części pacjentów objawy utrzymują się lub mają charakter oporny. CINV może prowadzić do pogorszenia jakości życia, odwodnienia, zaburzeń odżywiania oraz utrudniać kontynuację leczenia przeciwnowotworowego.
60–80% pacjentów doświadcza nudności i/lub wymiotów bez odpowiedniej profilaktyki
W erze sprzed nowoczesnych schematów przeciwwymiotnych:
30–40% pacjentów doświadcza CINV mimo stosowania standardowej profilaktyki
Dotyczy to zwłaszcza:
Terapia konopna nie jest leczeniem pierwszego wyboru, jednak w wybranych przypadkach może być rozważana jako leczenie wspomagające po indywidualnej ocenie lekarskiej.
Chemioterapia może aktywować tzw. strefę chemoreceptorową wyzwalającą wymioty w mózgu. Leki przeciwnowotworowe krążące we krwi pobudzają określone obszary ośrodkowego układu nerwowego, które następnie wysyłają sygnały do przewodu pokarmowego, prowadząc do nudności i wymiotów.
Należy pamiętać, że osoby chore na nowotwór mogą doświadczać nudności i wymiotów także z innych powodów, takich jak:
Te przyczyny nie są jednak klasyfikowane jako CINV.
Objawy nudności i wymiotów po chemioterapii mogą mieć różne nasilenie:
Długotrwałe lub niekontrolowane objawy wymagają zawsze kontaktu z zespołem prowadzącym leczenie.
CINV klasyfikuje się na podstawie czasu wystąpienia objawów:
Nudności i wymioty ostre
Nudności i wymioty opóźnione
Nudności i wymioty antycypacyjne
Podstawą leczenia nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią są leki przeciwwymiotne, dobierane indywidualnie przez lekarza.
Najczęściej stosowane grupy leków obejmują:
Leki te są często stosowane w skojarzeniu, aby zwiększyć skuteczność terapii.
W określonych przypadkach może być stosowany nabilon — syntetyczny kannabinoid, dopuszczony jako leczenie wspomagające u pacjentów z CINV, u których standardowe leczenie przeciwwymiotne okazało się nieskuteczne.
Mimo że leczenie standardowe stanowi pierwszą linię terapii CINV, część pacjentów nie uzyskuje zadowalającej poprawy lub doświadcza trudnych działań niepożądanych.
Ograniczone badania sugerują, że kannabinoidy — w tym substancje oddziałujące na receptory układu endokannabinoidowego — mogą mieć zastosowanie u wybranych pacjentów z CINV, szczególnie w przypadku objawów opornych na leczenie.
U pacjentów spełniających określone kryteria lekarz może rozważyć leczenie z wykorzystaniem konopi medycznych jako element szerszego planu opieki. Terapia ta nie jest leczeniem pierwszego wyboru i zawsze wymaga:
