Choroba Crohna to jedna z postaci nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD), która prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego w obrębie przewodu pokarmowego. Objawy choroby mogą obejmować m.in. bóle brzucha, biegunkę oraz przewlekłe zmęczenie. Choć standardowe metody leczenia – takie jak farmakoterapia i modyfikacja stylu życia – u wielu pacjentów pozwalają kontrolować przebieg choroby, część osób doświadcza objawów opornych na leczenie. W takich przypadkach pacjenci coraz częściej rozważają terapię konopną, jako wsparcie w łagodzeniu wybranych dolegliwości towarzyszących chorobie, takich jak ból czy nudności.
U części pacjentów mogą występować także objawy pojawiające się poza przewodem pokarmowym – tzw. objawy pozajelitowe choroby Crohna. Ponieważ nie dotyczą one bezpośrednio jelit, początkowo mogą nie być kojarzone z chorobą, a pacjent może nie zdawać sobie sprawy, że są one jej manifestacją. Objawy choroby mogą mieć charakter stały lub nawracający. Wielu pacjentów doświadcza zaostrzeń (rzutów choroby Crohna), które często pojawiają się nagle, bez wyraźnej przyczyny.
Choroba Crohna to przewlekła choroba zapalna jelit, w której dochodzi do zapalenia fragmentów przewodu pokarmowego. Stan zapalny może obejmować dowolny odcinek przewodu pokarmowego, jednak najczęściej lokalizuje się w końcowym odcinku jelita cienkiego – jelicie krętym. Zapalenie tej części jelita określane jest jako ileitis.
Choroba Crohna jest schorzeniem nieuleczalnym, jednak leczenie ma na celu ograniczenie ostrych rzutów oraz kontrolę długotrwałego stanu zapalnego. Dzięki postępom w leczeniu farmakologicznym i chirurgicznym wielu pacjentów może dziś prowadzić normalne życie bez istotnych ograniczeń.
U części osób choroba wiąże się jednak z utrzymującymi się objawami i powikłaniami. Choroba Crohna może prowadzić do wtórnych problemów zdrowotnych, takich jak:
Z tego względu kluczowa jest regularna kontrola u gastroenterologa oraz indywidualne dostosowywanie planu leczenia.
Choroba Leśniowskiego-Crohna jest przewlekłą, zapalną chorobą jelit o charakterze nawrotowym, która może obejmować każdy odcinek przewodu pokarmowego. Objawy obejmują m.in. bóle brzucha, przewlekłą biegunkę, utratę masy ciała, zmęczenie oraz okresy zaostrzeń i remisji. Choroba wymaga długoterminowej opieki gastroenterologicznej i leczenia farmakologicznego.
Częstość występowania to około 20–30 tys. osób w Polsce żyje z chorobą Leśniowskiego-Crohna
Na podstawie danych NFZ i analiz środowisk gastroenterologicznych szacuje się, że chorobowość wynosi ok. 50–80 przypadków na 100 000 mieszkańców
Zapadalność to 6–10 nowych przypadków na 100 000 osób rocznie
W Polsce obserwuje się:
Terapia konopna nie jest leczeniem pierwszego wyboru ani leczeniem przyczynowym, jednak w wybranych przypadkach może być rozważana jako leczenie wspomagające objawowo po indywidualnej ocenie lekarskiej.
Choroba Crohna została po raz pierwszy opisana w 1932 roku przez dr. Burrilla Crohna. Jest uznawana za chorobę autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy nieprawidłowo atakuje komórki jelit.
Dokładna przyczyna choroby pozostaje nieznana. Badania naukowe trwają, jednak do tej pory nie udało się wskazać jednego, jednoznacznego czynnika odpowiedzialnego za jej rozwój.
Istnieją przesłanki sugerujące podłoże genetyczne choroby. Podejrzewa się również, że u części osób choroba może ujawnić się po przebytej infekcji przewodu pokarmowego, choć nie zostało to jednoznacznie potwierdzone.
Choroba Crohna najczęściej rozpoczyna się między 15. a 40. rokiem życia, jednak obserwuje się także drugi wzrost zachorowań w wieku 50–60 lat.
Palenie tytoniu istotnie nasila objawy i ponad dwukrotnie zwiększa ryzyko zachorowania. Choć sugerowano związek określonych diet z chorobą Crohna, większość tych zależności nie została potwierdzona lub ma słabe podstawy naukowe.
Objawy zwykle pojawiają się w dzieciństwie lub wczesnej dorosłości i mogą obejmować:
Objawy choroby Crohna są podobne u kobiet i mężczyzn, a częstość występowania w krajach zachodnich jest zbliżona w obu płciach. W populacjach azjatyckich choroba częściej dotyczy mężczyzn.
Dolegliwości mogą być stałe lub pojawiać się okresowo – tygodniami lub miesiącami. Nawroty aktywnego zapalenia określane są jako rzuty choroby.
U części pacjentów występują objawy poza przewodem pokarmowym, które mogą pojawić się nawet przed dolegliwościami jelitowymi. Należą do nich m.in.:
Nie wyróżnia się odrębnych „typów” choroby Crohna, jednak stosuje się nazewnictwo określające lokalizację stanu zapalnego:
Ze względu na podobieństwo objawów do innych chorób jelit, rozpoznanie bywa trudne.
Lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad obejmujący:
Wykonywane są również badania fizykalne, badania krwi oraz badania kału w kierunku stanu zapalnego i infekcji.
W przypadku podejrzenia choroby Crohna pacjent kierowany jest do gastroenterologa, który może zlecić:
hoć choroba Crohna jest nieuleczalna, leczenie ma na celu:
Stosuje się leczenie farmakologiczne, a w wybranych przypadkach również leczenie operacyjne.
Steroidy są często wykorzystywane w celu indukcji remisji, jednak mogą powodować działania niepożądane, takie jak przyrost masy ciała, zaburzenia snu czy zwiększona podatność na infekcje.
W leczeniu podtrzymującym stosuje się leki przeciwzapalne niezawierające steroidów, a u pacjentów z cięższym przebiegiem – terapie biologiczne, prowadzone przez gastroenterologa.
Istotnym elementem leczenia jest także modyfikacja stylu życia, w tym zaprzestanie palenia tytoniu. Zmiany dietetyczne powinny być wprowadzane pod nadzorem specjalisty, aby uniknąć niedoborów.
Leczenie operacyjne bywa konieczne w przypadku powikłań lub braku odpowiedzi na leczenie zachowawcze, jednak nie gwarantuje trwałego wyleczenia.
Od 2018 roku konopie medyczne mogą być przepisywane przez lekarza specjalistę w określonych wskazaniach. Badania dotyczące zastosowania terapii konopnej bezpośrednio w chorobie Crohna są ograniczone, jednak obserwacje kliniczne wskazują na możliwość poprawy jakości życia u części pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit.
Należy podkreślić, że terapia konopna nie leczy aktywnego stanu zapalnego jelit i nie zastępuje leczenia gastroenterologicznego. Może być rozważana wyłącznie jako wsparcie w łagodzeniu objawów, które nie reagują na leczenie pierwszego wyboru.
Pacjenci stosujący terapię konopną powinni pozostawać pod stałą opieką gastroenterologa i kontynuować dotychczasowe leczenie podstawowe.
